Görselden Barkod Okuyucu

Markette kasada gördüğünüz tabanca tarayıcılar pahalı cihazlardır ve çoğu zaman tek bir işi yapar. Barkod Okuyucu ise cebinizdeki telefonu ya da bilgisayarınızın kamerasını aynı işe dönüştürür. Herhangi bir donanım kurmadan, sadece bir görüntü yükleyerek veya kamerayı barkoda tutarak sonucu birkaç saniyede alırsınız.

Araç iki farklı çalışma biçimi sunar. İlki görüntü yükleme modudur: telefonunuzla çektiğiniz bir fotoğrafı ya da bilgisayarınızdaki bir dosyayı seçersiniz, araç görseldeki barkodu bulup çözer. İkincisi canlı kamera modudur: kameranızı açar, barkodu çerçeveye getirir ve okuma anında gerçekleşir. Hangi modu seçeceğiniz elinizdeki malzemeye bağlıdır. Elinizde hazır bir ekran görüntüsü ya da ürün fotoğrafı varsa yükleme modu hızlıdır. Fiziksel bir ambalajı okuyacaksanız kamera modu daha pratiktir.

En önemli ayrıntı şudur: tüm işlem tarayıcınızın içinde, kendi cihazınızda gerçekleşir. Yüklediğiniz fotoğraf ya da kamera görüntüsü hiçbir sunucuya gönderilmez. Bu, hem gizlilik hem de hız açısından belirgin bir avantajdır. İnternet bağlantısı zayıf olsa bile okuma yerel olarak yapıldığı için sonuç anında görünür.

Tek bir görselde birden fazla barkod varsa araç hepsini ayrı ayrı algılar ve listeler. Örneğin bir kargo etiketinde hem takip numarası hem ürün kodu farklı barkodlar olarak basılıysa, ikisini de tek seferde görebilirsiniz. Bu araç aynı zamanda barkod üreten aracın tamamlayıcısıdır: biri kod oluşturur, diğeri okur. Ürettiğiniz bir etiketin doğru basılıp basılmadığını hemen doğrulamak için ikisini birlikte kullanabilirsiniz.

Barkodların tek bir standardı yoktur. Perakendeden lojistiğe, kütüphaneden endüstriyel üretime kadar her alan kendi ihtiyacına uygun bir simgeleme kullanır. Barkod Okuyucu günlük hayatta karşınıza çıkan hemen hemen tüm yaygın biçimleri tanır ve otomatik olarak hangi türü okuduğunu size söyler.

Aşağıdaki tablo desteklenen başlıca biçimleri ve tipik kullanım alanlarını gösterir.

Günlük alışverişte en sık göreceğiniz biçim EAN-13 olur, çünkü Türkiye dahil dünyanın büyük bölümünde raftaki ürünler bu standartla etiketlenir. Kargo takibiyle uğraşan biriyseniz Code 128 tanıdık gelecektir. Kütüphane kartlarında hâlâ Codabar kullanan kurumlar vardır.

Araç, okuduğu her barkodun yanında algılanan biçim adını gösterir. Böylece elinizdeki kodun ne tür olduğunu bilmeden de doğru cevabı alırsınız. Ürün barkodlarında (EAN veya UPC) çözülen değere ek olarak ürünü aratabileceğiniz bir arama bağlantısı da sunulabilir. 2D kodlarla, özellikle karekodlarla çalışıyorsanız karekod okuma aracı daha özelleşmiş bir seçenek sağlar.

Bir barkodun çözülüp çözülmemesi çoğu zaman aracın gücüyle değil, görüntünün kalitesiyle ilgilidir. Barkod aslında ince ve kalın çizgilerin belirli bir düzenidir. Bu çizgiler net görünmüyorsa yazılım da doğru okuyamaz. Birkaç basit alışkanlık başarı oranınızı ciddi biçimde artırır.

En kritik dört etken şunlardır:

1. Aydınlatma: Barkodu dengeli ışık altında tutun. Doğrudan gelen sert bir ışık çizgilerin üzerinde parlama yaratır ve okumayı engeller. Gölgesiz, yumuşak bir ortam en iyisidir.
2. Netlik: Fotoğraf bulanıksa çizgi kenarları birbirine karışır. Telefonu sabit tutun, kamera odaklanana kadar bekleyin ve çok yakından çekip odağı kaçırmayın.
3. Açı: Barkoda mümkün olduğunca dik bakın. Yandan çekilen fotoğraflarda çizgiler eğrilir ve orantı bozulur. Kameranın düzlemi barkodun düzlemine paralel olmalıdır.
4. Çerçeveyi doldurma: Barkod karenin küçük bir köşesinde kalırsa çözünürlük yetersiz olur. Kodu çerçevenin büyük bölümünü kaplayacak şekilde yakınlaştırın, ama kenarlarında bir miktar boşluk bırakın.

Bu boşluk detayı önemlidir. Her barkodun iki yanında sessiz bölge denen boş bir alan bulunur. Yazılım barkodun nerede başlayıp bittiğini bu boşlukla anlar. Kodu kenardan keserseniz ya da hemen bitişiğine yazı gelirse okuma başarısız olabilir.

Basılı bir etiketi kontrol ediyorsanız kâğıdın kırışık ya da nemli olmadığından emin olun. Buruşmuş bir yüzeydeki çizgiler kameraya bozuk bir orantıyla yansır. Ekrandan barkod okuyacaksanız parlaklığı yükseltmek genellikle işi kolaylaştırır.

Bir market ürününün altındaki 13 haneli sayı rastgele değildir. Bu sayı GTIN adı verilen küresel ticari ürün numarasıdır ve belirli bir yapıya göre bölümlenir. Barkodu okuduğunuzda çözülen bu rakam dizisinin ne anlattığını bilmek, bir ürünü doğru tanımanıza yardımcı olur.

En yaygın biçim olan EAN-13 üç mantıksal parçadan oluşur:

• Ülke ön eki: İlk iki ya da üç hane, ürünün numarasını veren kuruluşun bulunduğu ülkeyi belirtir. Örneğin 869 ile başlayan kodlar Türkiye kaynaklı üye kayıtlarına aittir. Bu, ürünün mutlaka Türkiye'de üretildiği anlamına gelmez, yalnızca numaranın buradan tahsis edildiğini gösterir.
• Firma ve ürün numarası: Ortadaki haneler, üreticiyi ve o üreticinin belirli ürününü tanımlar. Aynı marka farklı ürünler için farklı numaralar kullanır.
• Kontrol hanesi: En sondaki tek hane bir doğrulama rakamıdır. Diğer hanelerden matematiksel bir kuralla hesaplanır ve okumanın hatasız olup olmadığını denetler.

Kontrol hanesi sayesinde bir barkod yanlış okunduğunda sistem bunu genellikle fark eder. Rakamlar tek tek belirli ağırlıklarla toplanır, sonuç en yakın onluğa tamamlanır ve aradaki fark kontrol hanesini verir. Bu yüzden bir barkodun son rakamını rastgele değiştirirseniz artık geçerli bir kod olmaz.

EAN-8 ise daha kısa, 8 haneli bir biçimdir ve küçük ambalajlarda, örneğin sakız ya da tekli çikolata gibi ürünlerde tercih edilir. Kendi geçerli kodlarınızı denemek ve yapının nasıl kurulduğunu görmek isterseniz barkod oluşturma aracıyla örnek kodlar üretip hemen burada okutabilirsiniz.

Barkod Okuyucu yalnızca meraklılar için bir oyuncak değildir. Farklı meslekten insanlar için pratik bir günlük araçtır. Elinizde bir kamera ya da fotoğraf olması yeterlidir.

Alışveriş yaparken bir ürünün fiyatını ya da alternatiflerini araştırmak isteyebilirsiniz. Ambalajın barkodunu okutup çözülen numarayı arattığınızda aynı ürünü başka satıcılarda bulmak kolaylaşır. Özellikle fiyat karşılaştırması yapan biri için bu, elle kod yazmaktan çok daha hızlıdır.

Küçük bir işletme ya da depo için envanter kontrolü büyük bir yük olabilir. Rafları tek tek fotoğraflayıp barkodları okutarak stok kayıtlarınızı hızlıca doğrulayabilirsiniz. Bir görselde birden çok barkod olduğunda araç hepsini birden listelediği için, dolu bir rafı tek karede tarayabilirsiniz.

Kargo ve gönderi takibiyle uğraşanlar için etiketlerdeki Code 128 ya da ITF kodları çoğu zaman uzun takip numaralarını taşır. Bu numarayı elle girmek hem yavaş hem hataya açıktır. Etiketi okutup çözülen değeri kopyalamak dakikalar kazandırır.

Etiket basan biri iseniz baskı kalitesini denetlemek kritik önemdedir. Yazıcıdan yeni çıkan bir etiketi okutarak çizgilerin doğru okunup okunmadığını anında görürsünüz. Okunmayan bir barkod, o etiketin kasada da çalışmayacağının erken uyarısıdır.

Geliştiriciler ve test yapanlar için de araç işe yarar. Bir uygulamada ürettiğiniz barkodların gerçekten geçerli olduğunu bağımsız bir okuyucuyla doğrulamak, hata ayıklamayı kolaylaştırır. Tüm bu işlemler cihazınızda yerel olarak yapıldığından, hassas ürün ya da müşteri bilgileri hiçbir yere gönderilmeden güvende kalır.

Barkodları iki büyük aileye ayırmak, hangi kodla ne kadar bilgi taşınabileceğini anlamanıza yardımcı olur. Bu ayrım tek boyutlu (1D) ve iki boyutlu (2D) kodlar arasındadır.

1D barkodlar klasik çizgili kodlardır. Bilgiyi yalnızca yatay eksende, çizgilerin kalınlığı ve aralığıyla saklarlar. EAN-13, UPC-A, Code 128 ve Code 39 bu gruba girer. Kapasiteleri sınırlıdır: genellikle bir ürün numarası ya da kısa bir kimlik dizisi taşırlar. Buna karşılık okunmaları basittir ve düşük çözünürlüklü kameralarla bile rahatça çözülürler. Markette gördüğünüz kodların neredeyse tamamı 1D'dir.

2D barkodlar bilgiyi hem yatay hem dikey eksende saklar. Data Matrix, PDF417 ve Aztec bu ailedendir. Aynı alanda çok daha fazla veri barındırırlar: yalnızca bir numara değil, tam bir metin, bağlantı ya da yapılandırılmış kayıt taşıyabilirler. Uçak biniş kartlarında, kimlik belgelerinde ve çok küçük parçaların üzerinde bu yüzden 2D kodlar tercih edilir.

Aralarındaki temel farkları şöyle özetleyebiliriz:

Barkod Okuyucu her iki aileyi de tanır ve okuduğu kodun türünü size bildirir. Yaygın karekodlarla, yani QR kodlarıyla düzenli çalışıyorsanız karekod okuma aracı bu özel biçime odaklanmış bir deneyim sunar. Hangi kodla karşılaşırsanız karşılaşın, önce türü doğru tanımak sizi doğru araca yönlendirir.